آنان که طالب فهم آرای کرکگور اند، غفلت نفرمایند.

لابلای وب‌چرخی‌های شبانه، به این صفحه برخوردم که مجموعه‌ای از پاسخ‌ها به ریچارد داوکینز را لیست کرده است. آنان که به طور عام پیگیر اخیرترین مباحثات میان خداباوران و خداناباوران اند و نیز آنان که به طور خاص کارهای داوکینز را دنبال می‌کنند، غفلت نفرمایند:
http://cis.org.uk/resources/dawkins.shtml

اخیرا کتابی چاپ شده است با عنوان "من به ملحدان ایمان ندارم" (I Don't Believe in Atheists) که نوشته‌ی نویسنده‌ی مشهور نیویورک تایمز، کریس هِجِس  (Chris Hedges) است. هجس به مدت هفت سال مدیر میز خاورمیانه‌ی نیویورک تایمز بوده است و خصوصا در پوشش خبری جنگ بوسنی و کوزوو بسیار فعال بوده و در سال 2002 عضو تیمی بوده است که به خاطر پرداختن پیگیرانه به موضوع تروریسم جهانی (global terrorism) جایزه‌ی پولیتزر (Pulitzer Prize) را به خود اختصاص داد. او نویسنده‌ی کتاب‌های پرخواننده‌ای است مانند کتابی با عنوان کنایی "جنگ، نیرویی که به‌ ما معنی می‌دهد" (War Is a Force That Gives Us Meaning)، "فاشیست‌های آمریکایی" (American Fascists)  و نیز "آن‌چه همگان درباره‌ی جنگ باید بدانند" (What Every Person Should Know About War). هجس در نشان دادن نقش نئوکان‌های امریکا (یعنی همان فاشیست‌های آمریکایی) در سلطه بر جهان استاد است.

کتاب "من به ملحدان ایمان ندارم" درباره‌ی گروهی است که به باور نویسنده درست در خط سلطه‌ی نئوکان‌های امریکا عمل می‌کنند: "نوملحدان". او علاوه بر داوکینز، که ذکرش گذشت، از این چند نفر هم  به مثابه‌‌ی مصادیق این گروه یاد می‌کند: سام هریس (Sam Harris) و روزنامه‌نگار و نویسنده‌ی پرخواننده‌ای به نام کریستوفر هیچِنز  (Christopher Hitchens). هجس، که خبرنگار تخصصی حوزه‌ی بنیادگرایی و تروریسم است، معتقد است این نوملحدان، نوبنیادگرایانی به خطرناکی بنیادگرایان مذهبی اند (چه بنیادگرایی مذهبی ِ حکومتی مانند حکومت اسرائیل، ایران و بنیادگرایان مسیحی نزدیک به نئوکان‌ها و چه بنیادگرایی مذهبی ِ غیر حکومتی مانند طالبان و القاعده). هجس معتقد است بنیادگرایان مسیحی ِ نئوکان امریکا از یک سو و نوبنیادگرایان نوملحد امریکا از سوی دیگر مانند دو لبه‌ی قیچی‌ای هستند بر گلوی دموکراسی و جامعه‌ی باز امریکا.  

اگر می‌خواهید درباره‌ی این کتاب بیشتر بدانید، این دو لینک را پی بگیرید (خصوصا آن‌هایی که بنیادگرایی را "ذاتا" پدیده‌ای دینی می‌دانند غفلت نکنند): ۱ و ۲

 

با محبوبِ مدام‌ام، فلسفه‌ی دین، در نیمه‌های شب مشغول مغازله بودم که دیدم گونه‌ای را چنین آرایش کرده است، پسندیدم:

He who has raised himself above the Alms-Basket, and not content to live lazily on scraps of begg’d Opinions, sets his own Thoughts on work, to find and follow Truth, will (whatever he lights on) not miss the Hunter’s Satisfaction; every moment of his Pursuit, will reward his Pains with some Delights; and he will have Reason to think his time not ill spent, even when he cannot much boast of any great Acquisition

J. Locke, An Essay Concerning Human Understanding, ‘Epistle to the Reader’ (OUP, 1975), 6;  In: T. J . Mawson, Belief in God (An Introduction to the Philosophy of Religion), Oxford University Press, 2005, 2.

آن کس که خود را از زندگی عاریتی و طفیلی رهانیده است، و بدان خشنود نیست که تن‌آسایانه با تکه‌پاره‌هایی بزید که از خطوراتِ ذهن دیگران دریوزه کرده است، عزم خود را جزم می‌کند تا در کار ِ کارستان جستن و یافتن حقیقت شود، چنین فردی (هر چه که بر سرش بیاید) لذت شکارچی را از دست نخواهد داد؛ جستجوگری‌اش، آن به آن، عوض رنج‌هایی که در این راه می‌کشد، ابتهاج‌هایی پیشکش او خواهد کرد و محقّ خواهد بود که زمان عمر خود را تلف ناشده بینگارد، حتی اگر چندان گوهری از آن جستجوی مدام به کف نیاورد.

جان لاک   «جستاری در باب فهم بشر» 

اگر بخواهم الهام‌بخش‌ترین و تامل‌برانگیزترین عباراتی را که اخیرا از نظر گذرانده‌ام، واگویه کنم، این دو نمونه را برخواهم شمرد:

In fact, the idea that people with different views are opponents gets us off on the wrong
foot. It is better to see others, as far as possible, as engaged in a collective search for the truth,
with arguments being precise ways of spelling out reasons supporting a particular conclusion. Intolerant and dismissive responses fail to engage these arguments, and therefore fail to conform
to the most fundamental requirements of effective thinking.

In: Reasonable Religious Disagreements, by Richard Feldman.

نباید گمان کنیم کسانی که دیدگاههای متفاوتی دارند دشمن یکدیگرند. بهتر است تا آنجا که ممکن است دیگران را کسانی بدانیم که [همراه ما] در تلاشی دسته جمعی برای کشف حقیقت مشارکت جسته اند، و اقامه برهان را راهی تلقی کنیم که طرفین می کوشند به مدد آن دلایل خود را برای تحکیم مدعایی خاص بدّقت روشن کنند.  واکنشهای خشماگین و تحقیرآمیز مانع از آن می شود که فرد درگیر این مباحث شود، و در نتیجه فرد نمی تواند به بنیادی ترین شروط تفکر سازنده پایبند بماند.

Why is “love” the “Physician of all our sicknesses”? For Rumi the magic of love lies in its ability to alternate the individual self’s boundaries and contours. The essence of “love” for Rumi is “sacrifice”. A true lover is the one who is eager to make great sacrifice for the sake of her/his beloved. As soon as you experience love, your way of being transforms drastically. Before love, you knowingly or unknowingly consider yourself as the measure of everything, the center of the universe. However, as soon as you fall in love, the configuration of your “self” will be changed. To form a love-bond requires you to become open toward the other, and if necessary, to sacrifice your own well-being for the sake of the beloved. And this openness alternates the boundaries of
your “self”. The center of your existence moves from “I” to “beloved”. Rumi sometimes calls this transformation, “death prior to death” or “death in the light”. Through love, one finds the opportunity to detach oneself from one’s own self, and attach it to the beloved.

In: Rumi’s Religion of Love, by Arash Naraghi.

چرا عشق "طبیب جمله علتهای ما" ست؟  به نظر مولوی، معجزه عشق در آن است که می تواند حدود و ثغور "من" فرد را تغییر دهد.  گوهر عشق از منظر مولانا عبارتست از "قربانی کردن".  عاشق صادق کسی است که برای خاطر معشوقش مشتاقانه تن به ایثار و فداکاری می دهد.  به محض آنکه عاشق می شوی، نحوه بودن ات سراسر دستخوش تغییر می شود. پیش از عشق، تو دانسته یا نادانسته خود را معیار همه چیز  و مرکز عالم خلقت می پنداری.  اما به محض آنکه عاشق می شوی، شاکله "من" یا خویشتن تو تحوّل می یابد.  برای آنکه بتوانی با کسی پیوند عاشقانه برقرار کنی باید به روی او گشوده شوی، و در صورت لزوم بهروزی و سعادت خود را فدای معشوق ات کنی.  و این گشودگی، حدود "من" تو را جابجا می کند.  قبله وجود تو از "من" به "معشوق" تغییر می کند.  مولوی گاه این دگردیسی را "مرگ پیش از مرگ" یا "مرگ در نور" می نامد.  از رهگذر عشق است که آدمی مجال می یابد تا از خویشتن خویش ببرد و در معشوق بیاویزد.
این دو نمونه، در عین حالی که دو مطلب متفاوت را مطرح می‌کنند، به نظر من در پس ِ پشت خود، در صدد اند رشته‌ی مشترکی از معنا را انتقال دهند. می‌توانید حدس بزنید، آن رشته‌ی مشترک معنا چیست؟

(از دکتر آرش نراقی عزیز که ترجمه‌ی صاحب این قلم را ویراسته کرد، سپاسگزارم)