ياسر ميردامادی@ 11:50 AM | لينک | نظر (2) | ترک‌بک (0)

داریم اسباب‌کشی می‌کنیم. چند روز دیگر از این خانه می‌رویم. هنوز یک امتحان دیگر روی دستم مانده است. هنوز برای این آخری هیچ کار نکرده‌ام. بانو چند روز دیگر باز می‌گردد ایران و من هم یک روز بعد از او می‌روم برای یک سفر درسی یک ماهه به شمال آفریقا، تونس. بعد از آن هم باز می‌گردم به لندن.

لابلای جمع کردن وسایل‌مان، برخوردم به کتابی به فارسی که در کانون توحید لندن به بانو هدیه داده بودند. این کتاب را وزارت علوم احمدی‌نژاد اینجا به دانشجویان و همسران‌شان هدیه می‌کند. کتاب، گزیده‌ای از سخنان رهبری است هنگامی که خطبه‌ی عقد ازدواج جوانان را جاری می‌کرده است. خسته از جمع کردن وسایل، روی زمین نشستم و کتاب را گشودم. از آن‌جایی که سخنان نغز معمولا در کاسه‌ی آدم‌های وسواسی می‌افتد، برخوردم به تکه‌ای از سخنان ایشان که گزیده‌ای از آن را اینجا نقل می‌کنم:

"امروز آن‌چه در کشورهای غربی مشاهده می‌شود عبارت است از نسلهای بی‌هویت، نسلهای درمانده و سرگشته [...] خانواده‌های متلاشی شده، انسان‌های تنها .... در کشورهای اروپایی [...] فضا، فضای جنایت است. همین حرف‌هایی که در خبرها می‌شنوید: یک بچه ناگهان در مدرسه، خیابان، توی قطار قتل انجام می‌دهد، تعدادی را می‌کشد. یک بار و دو بار و یکی دوتا هم نیست. همین‌جور سطح جنایتکارها از لحاظ سنی دارد پایین می‌آید. جوانهای بیست ساله بودند، شدند جوانهای شانزه-هفده ساله، حالا بچه‌های سیزده-چهارده ساله در آمریکا جنایت می‌کنند. راحت آدم می‌کشند. این جامعه وقتی به این جا می‌رسد، دیگر تقریباً غیر قابل جمع کردن است."
(مطلع عشق، گزیده‌ای از رهنمودهای حضرت آیت الله سید علی خامنه‌ای به زوج‌های جوان، گردآوری محمد جواد حاج علی اکبری، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1384، سخنرانی در هنگام اجرای خطبه‌ی عقد، مورخه‌ی 28/2/1374 و نیز مورخه‌ی 9/11/1376، صفحه‌ی 37)

در همین کشورهای غربی، که به زعم ایشان "بی هویت" است و "فضا، فضای جنایت است" و "تقریباً غیر قابل جمع کردن است"، در فرهنگ عمومی این مردم، از هر قشری و طبقه‌ای که باشند عادت نیکویی وجود دارد که هرگاه دو نفر ناخودآگاه در معابر شلوغ به هم برخورد می‌کنند و یا حتی از حد مجاز فاصله‌شان ناخواسته کم‌تر می‌شود، بی‌درنگ هر دو نفر از هم عذر خواهی می‌کنند (با گفتن واژه‌ی آشنای sorry). در پله برقی‌ها، خصوصا در مترو، عادت نیکوی دیگری جاری است که هنگام ایستادن همه در سمت راست می‌ایستند به طوری که اگر کسی عجله دارد و نمی خواهد آرام-آرام با ریل برقی پیش برود حق‌اش ضایع نشود و بتواند از سمت چپ با سرعت پله‌ها را طی کند.

به نظر شما نسلی بی‌هویت در فضایی جنایت‌آلوده می‌تواند رعایت حقوق شهروندی را این‌چنین در میان خود نهادینه کند؟

چندی پیش (شاید کمتر از سه ماه قبل) که به قرار هر روزه با مترو عازم کلاس درس بودم در روزنامه‌ی مترو گزارشی دیدم که در آن عکس‌هایی چاپ شده بود از فیلمی کوتاه که بر روی یوتیوب گذاشته شده بود. فیلم مربوط به یک تظاهرات اعتراضی در لندن بود، در فیلم پلیسی نشان داده شده بود که یکی از تظاهر کنندگان را ، که خانم جوانی بود، بی آن‌که، به گفته‌ی گزارش، از او کار خلافی سر زده باشد تهدید به زدن باتوم کرده بود و نهایتا هم یک باتوم به پای او نثار کرده بود. داستان تمام می‌شود و آن خانم هم شکایتی از پلیس نمی‌کند. اما انتشار این فیلم در یوتیوب و چاپ گزارش‌هایی بر اساس آن در نشریات مختلف و انتشار چند عکس که لحظه‌ی زدن باتوم را نشان می‌دهد، موجب شد که رییس پلیس لندن از شهروندان عذرخواهی کند و قول داد در فرایند تربیت و آموزش پلیس تجدیدنظر کنند و ضمنا پلیس مذکور هم خاطی شناخته شد و از کار برکنار شد.

این هم دو نمونه از همان جامعه ای که به زعم ایشان "دیگر تقریباً غیر قابل جمع کردن است".

 لازم نیست بیفزایم که آنجا کجاست که در آن به قول ایشان " راحت آدم می‌کشند " و بعد پای خبرنگار بی بی سی می‌اندازند و خونش را از میرحسین طلب می‌کنند. آن‌جا کجاست که در آن به گفته‌ی ایشان "فضا، فضای جنایت است" و "تقریبا غیر قابل جمع کردن است".

خدایی مگر کمک‌مان کند.

ياسر ميردامادی@ 2:56 PM | لينک | نظر (3) | ترک‌بک (0)

نوشته‌ی اخیر نیکفر در تحلیل حوادث اخیر در ایران خواندنی است. من هم معتقدم آن‌چه در ایران دارد رخ می‌دهد گر چه بی‌نظیر است اما نباید ما را به این توهم بیندازد که ما مواجه با یک جنبش فراگیر مردمی هستیم.

این بخش تحلیل او  که منتقد روشنفکران دینی است بسیار خواندنی است:

"اکنون در برابر اسلام سياه حکومتی، يک اسلام رنگی شکل گرفته است. اين ايدئولوژی نيروگيرنده، هم با ايدئولوژی حکومتی خويشاوندی دارد، هم از استعداد دموکراتيک قابل توجهی برای مقابله با آن برخوردار است. اين اسلام رنگی، در وضعيتی که روحانيت سنتی و مزدور دولت بی‌اعتبار شده، جامعه دستخوش بحران ارزش‌ها گرديده و ريزش از ميان صفوف طرفداران حاکميت دم‌افزون است، اهميت ويژه‌ای دارد. به آن بايد با ديدی مثبت نگاه کرد و تنها خويشاوندی‌اش را با دين دولتی و گذشته‌ی آن را معيار داوری قرار نداد. اين اسلام، فاقد مرکز است و بعيد است که در صورت تبلور در حزب يا حزب‌هايی، خصلت کثرت‌گرای خود را از دست بدهد. به اين جهت نبايستی آن را يک‌کاسه کرد و از شکاف‌ها و خط‌های درونی آن غافل بود. به‌طور کلی بايد گفت اين تصور تباه است که می‌توان در ايران بدون بهره‌گيری از ظرفيت‌های دموکراتيک يک اسلام کثرت گرا (اسلامی که اسلام‌هاست و به اين نکته اذعان دارد) به يک دموکراسی پايدار دست يافت. با نيروهای دينی يا دارای پيشينه‌ی دينی‌انديشی می‌توان بر روی درکی مبتنی بر شرايط ايران از سکولاريزاسيون، به توافق رسيد: جدايی دين و دولت، لغو همه‌ی امتيازهای سياسی و اقتصادی روحانيان، رفع تبعيض در مورد زنان، برابری سياسی و حقوقی همه‌ی شهروندان بی‌توجه به دين و مذهب و جهان‌بينی و سبک زندگی‌شان."

این تحلیل شواهد بسیاری به سود خود دارد که آن را دفاع‌پذیر می‌کند. پذیرش این تحلیل چه بسا به معنی جدی گرفتن تلاش‌های نظری روشنفکران دینی باشد. بر این اساس کار ما امروز نه گذار از تئولوژی به اونتولوژی بلکه گذار از تئولوژی بربریت‌ به تئولوژی مدنیت‌ است. دوگانه بربریت و مدنیت برگرفته از آخرین مقاله‌ی سعید حجاریان است که آزادی او را از خدای مهر و راستی طلب می‌کنم.

 
مقاله‌ی نیکفر و نیز حجاریان را برای دسترسی دوستان در ایران و فرار از فیلترینگ در اینجا بارگذاری (آپلود) کردم می‌توانند بارگیری (دانلود) کنند.

ياسر ميردامادی@ 3:08 PM | لينک | نظر (6) | ترک‌بک (0)

وقتی با خودم در مورد سکوت و حتی تأیید بسیاری از علمای حوزه نسبت به مظالم آشکار اخیر فکر می‌کنم، با خود می‌اندیشم این بنای مفصل و فرهمند الهیات و فقه و اصول و تفسیر و حدیث و رجال و درایه و این تاریخ مفصل سلسله مراتب شیخوخیت و روحانیت اگر به کار واکنش نشان دادن به این‌چنین ظلم‌های آشکاری نیاید، پس به چه کار می‌آید. اگر حساسیت به ظلم در این دستگاه عریض و طویل نباشد، بود و نبود آن چه سودی به حال این مردم دارد که هر سال از جیب این ملت بودجه‌های عظیم به سوی آن سرایز می‌شود. نکند حرف آن اندیشمند آزاده درست باشد که روحانیت ما حساسیت خود را نسبت به استبداد از دست داده است. نکند حضرات این‌گونه می‌اندیشند که جهانی را آب ببرد اما ارکان مذهب تشیع (یعنی همان روحانیت و علمای اعلام) حفظ شود، باکی نیست. نکند روحانیت ما معتقد باشد که ظلم از نوع شاهنشاهی-پهلوی‌اش بد است و از نوع شیخوخیتی- اسلامی‌‌اش خوب.

روحانیت و علمای دینی، امروز آزمون مهمی را از سر می‌گذرانند. آنان موظف اند نسبت به مظالم آشکار اخیر واکنش نشان دهند و خصوصا مجتهدان مجلس خبرگان وظیفه دارند که عدالت رهبری را در قضایای اخیر به دقت مورد بررسی قرار دهند و تصمیم بی‌طرفانه و خالی از منفعت و مصلحت‌طلبی بگیرند. آن‌ها خصوصا باید به این سوال جواب دهند که چقدر بی عدالتی فرد را از عدالت لازم برای ولایت بر جمهور مسلمانان می‌اندازد: یک دروغ، یک آدم‌کشتن، یک تقلب وسیع در انتخابات، یک بار حیف و میل عظیم ثروت یک ملت، کافی نیست؟ به قول ظریفی وضو که رکن یک عبادت فردی است با اخراج ریحی باطل می‌شود اما عدالت که مهمترین شرط حاکم شرعی است، گویی، در نظر آقایان، با دشتی از مظالم هم باطل نمی‌شود.

گفتن این‌که بسیاری از روحانیان و علما به مجاری اطلاع‌رسانی آزاد دسترسی ندارند و یا مراجعه نمی‌کنند و در نتیجه چه بسا ظلمی در قضایای اخیر و در کل این سال‌ها ندیده‌اند، آنان را تبرئه نمی‌کند. اینان در این حالت، جاهل مقصر اند و نه جاهل قاصر. مگر نه اینکه در منطق و اخلاق به ما آموزش داده اند که اگر به طرفی تمایل دارید برای حفظ بی‌طرفی به سخن منتقد آن طرف هم گوش فرا دهید چه بسا در آن هم حقی ببینید.

گذشته از آن‌که صداهای دیگر در میان همان حوزه هم به گوش می‌رسد و بعید است که به گوش حضرات ساکت یا موید نرسیده باشد. نکته اما این‌جاست که علما، آقای منتظری و آن‌چه بر ایشان رفت را پیش چشم خود دارند و به قول عامه "چشم‌شان ترسیده است." حکومت یکی را نقره داغ کرد تا حساب کار دست بقیه‌ی علما بیاید (گرچه بیش از یکی را این‌گونه کرد اما برجسته‌ترین‌شان ایشان بود).

شجاعت و حریت روحانیت اما این‌جاست که سنجیده می‌شود. این منطق که آقایان پیشه کرده اند به منطق پاره ای از علمای اهل سنت که حسین ابن علی، درود بر او، را به خاطر خروج علیه خلیفه‌ی مسلمین یعنی یزید ابن معاویه و هدر کردن خون خود و یارانش و به هم ریختن نظم ملک شماتت می‌کنند و یزید را شایسته‌ی ملعنت نمی‌دانند، نزدیک‌تر است تا منطق رایج تشیع که ظلم‌ستیز بود و ظلم را با هر روکش و لعاب و ماسکی (که ماسک اسلامی آن اتفاقا خطرناکتر است) بر نمی‌تابید.

اگر نبود این چند عالم روحانی آزاده در گوشه و کنار، که این استثناها هم البته خود تایید قاعده اند، این موجبه‌ی کلیه بود که برای چسبیدن به ابتدای حکم ما به پیشواز می‌آمد.

بار پروردگارا به ما عالمانی آزاده عطا کن، همان‌ها که منفعت خلق خدا را بر منفعت بیت خویش ترجیح می‌دهند، همان‌ها که پارسا زیستن‌شان به آن‌ها بصیرت در داوری و شجاعت در ابراز آن بخشیده است. همان‌ها که هر جا که باشند نشانه‌های خداوند بر زمین اند. همان‌ها که این روزها حکم کیمیا را دارند. همان‌ها که با چراغ باید در روز به دنبال‌شان گشت. آنان که پر یافت می‌نشوند گشته‌ایم ما.

ياسر ميردامادی@ 4:09 PM | لينک | نظر (9) | ترک‌بک (0)

فیلم ندا دختر جوانی که به ضرب گلوله مستقیم لباس شخصی ها بر سنگفرش خیابان در حال جان کندن است را دیدم. چندان متاثر نشدم. به آن لینک هم نمی دهم ندیده اید نبینید. خس و خاشاکی بود که در دریای زلال ملت (یعنی لباس شخصی‌ها) شسته شد و رفت. جان چه اهمیتی دارد، حفظ قدرت مهم است. به قول آقای الهام جان امام زمان هم به اهمیت حفظ نظام اسلامی نیست زیرا امام زمان هم جان خود را برای برقراری نظام اسلامی به خطر می اندازد. جایی که جان امام زمان هم مهم نباشد جان دخترک مزلفی مهم است؟ می خواست به خیابان نیاید. اصلا مگر ما دم از قانون نمی‌زنیم؟ خوب این تجمعات غیر قانونی بوده است. حاکم معدلت‌پرور که روز جمعه گفتند که به خیابان‌ها نیایید که مسئولیت آن بر عهده رهبران اعتراضات است. این یعنی بیرون بیایید می‌کشیم و مسئولیت آن را هم به عهده نمی‌گیریم. از خاطر نبریم که کلیه کسانی که این روزها به ضرب مستقیم گلوله کشته شدند، هیچ کاری نکرده بودند. برخی از آنها حتی در کنار خیابان تماشاگر بوده اند. این یعنی کشتن بی هدف برای ایجاد رعب. این یعنی خون مخالفان هیچ اهمیتی ندارد. این یعنی گفتیم که تشنگان خدمتیم، نه شیفتگان قدرت اما خوب حالا که به قدرت رسیده ایم از ته به سر بخوانید.

دولت احمدی‌نژاد یک چیز را توانست ارزان کند: خون. برای حفظ قدرت دهها نفر که سهل است تا هزاران نفر را کشتن جا دارد. بیایید که خون ارزان شد. بیایید که به علت تغییر شغل همه چیز ارزان شد. حراج کردند. آتش زده اند به خانه ملت.

کتابخانه‌ام. مثلا خبر مرگم در اوج امتحانات پایان ترم ماست. نمی‌توانم درس بخوانم. نگاه می‌کنم به این انگلیسی‌های بی خیال و راحت که دارند زندگی‌شان را می‌کنند و برای پس گرفتن رایشان لازم نیست خون بدهند.

یاد این جمله استاد فرزانه مصطفی ملکیان می‌افتم که در پاسخ به سوالی در مورد انقلاب اسلامی ایران تنها این بیت شعر را خوانده بود:
اول تو چنان بُدی که کس چون تو نبود / آخر تو چنان شدی که کس چون تو مباد

ياسر ميردامادی@ 12:32 PM | لينک | نظر (10) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 6:37 PM | لينک | نظر (9) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 9:28 AM | لينک | نظر (7) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 8:43 PM | لينک | نظر (5) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 11:51 AM | لينک | نظر (6) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 1:18 PM | لينک | نظر (6) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 12:30 PM | لينک | نظر (3) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 12:27 PM | لينک | نظر (7) | ترک‌بک (0)

ياسر ميردامادی@ 1:25 PM | لينک | نظر (4) | ترک‌بک (0)

مرحوم شیخ محمد تقی بهجت برای من نماد نسلی از باطنیان حوزه بود که نسب به آقا سید علی قاضی می‌رساندند. شیخ بهجت مرا یاد سال‌های نوجوانی‌ام می‌اندازد که شیخ ما محمود امجد در پاسخ به این‌که در فروعات فقهی به فتوای کدام فقیه مراجعه کنیم، بی درنگ ما را به شیخ بهجت رهنمون کرد. دوستی از شاگردان شیخ ما برایم رساله‌ی شیخ بهجت را خرید و هدیه کرد. هنوز آن را دارم. جلد آبی فیروزه‌ای داشت و روی آن بر خلاف رویه‌ی رایج به جای آیت الله العظمی بهجت نوشته شده بود العبد محمد تقی بهجت (مقایسه کنید با آن فقیه دیگر که نوشته بود آیت الله العظمی فی الارضین!). تابستان‌ها شیخ بهجت مشهد می‌آمد. دفترش میان میدان (یا به قول ما مشهدی‌ها فلکه) آب و میدان ضد بود. هنوز هم یکی از بهترین خاطرات عمرم همان روزهایی است که برای دیدن‌اش به حسینیه‌اش در مشهد می‌رفتم. یادم هست که یک سال که من حاضر بودم سید فاطمی‌نیا منبر رفت. چه روزهایی بود. شیخ ما هم برخی سالها که در آن ایام مشهد بود می‌آمد.

شیخ بهجت نمادی از سویه‌ی وارسته‌ی حوزه بود. نمادی از باطنیان حوزه که فقاهت و مرجعیت در چشم و نظرشان آنچنان درشت نبود که برای رسیدن به آن هر کاری بکنند. شیخ بهجت شاید به سبب وارستگی‌ای که داشت در طول این سال‌های پس از انقلاب، که مرجعیت سخت به بازیچه گرفته و بی حرمت شد، چندان بازیچه‌ی دست سیاستمداران نشد. گرچه ظاهرا یکی از نزدیکان ایشان کوشید تا شیخ را به کسانی نزدیک کند که تا منافعشان تحریک می‌شود ندای وا اسلاما سر می‌دهند و ظاهرا چند باری هم موفق شد، اما شیخ از جنسی نبود که در کوره‌ی آدم‌سوزی و آدم‌سازی آن‌ها آب شود و قالب آن‌ها را بگیرد (باری البته وا اسلاما-گویان حرفه‌ای پس از جنجالی که بر سر کنفرانس برلین رفت، ظاهرا به دلالت یکی از نزدیکان شیخ بهجت به پیش ایشان حاضر شدند اما ظاهرا طرفی نبستند زیرا شیخ مثل همیشه از پاک کردن درون (تزکیه نفس) گفت و مراقبه، اما حاضران حرفهایی از جنس دیگر می‌خواستند؛ از همان جنس حرف‌هایی که آن فقیه دیگر پیش از حمله‌ی وا اسلاماگویان حرفه‌ای به بیت و حسینیه‌ی آقای منتظری در سال 77 بر زبان راند، همان فقیهی که پای جلسات تفسیر قرآن لطیفش که مرتب از تلویزیون پخش می‌شد بزرگ شدیم، همو که مخالفان با ولایت فقیه را در سخنرانی آماده‌سازی ِ وا اسلاماگویان حرفه‌ای برای حمله به بیت آقای منتظری از حیوانات بدتر خواند و طلبه‌های خشمگین هم با حسینیه‌ی یکی از همان به زعم خودشان حیوانات حمله بردند و حتی یکی دو نفر از باز به زعم خودشان حیوانات را که در حسینیه‌ مشغول نماز بودند به باد کتک گرفتند. جرم آقای منتظری البته این بود که از خرج‌های میلیاردی بی حساب و کتاب دفتر همان کسی سخن گفته بود که امسال را توصیه به "اصلاح الگوی مصرف" کرده است. اولین کسی که این توصیه را یازده سال قبل از صادر شدن‌اش جدی گرفت، 5 سال در منزل‌اش زندانی شد به طوری که گاهی حتی پزشک هم اجازه نداشت او را معاینه کند). شنیدم یکی از کسانی که از حاکم معدلت‌پرور خصوصی خواسته بود تا جناب منتظری را از حبس خانگی آزاد کند جناب بهجت بوده است. خدایش بیامرزاد.

مراجعه کردن به فتاوای شیخ در فروعات فقهی برای من اما گاهی مایه‌ی دردسر بوده است. شیخ بهجت یکی از سنتی‌ترین فقیهان بود. مورد شطرنج را از یاد نبرده ام. در نوجوانی شیفته‌ی شطرنج بودم و در این بازی دستی توانا داشتم. فتوای شیخ مرا از اوان جوانی از بازی شطرنج باز داشت تا همین اواخر که پس از سال‌ها ترک شطرنج، به پیشنهاد فقیه دل، یعنی ماه‌بانو، با او شطرنج بازی کردم. نتیجه باخت بود. تمام مهارت و حتی شیفتگی نسبت به این بازی را پس از سال‌ها از دست داده بودم. از دیگر فتاوای شیخ حرمت وازکتومی بود. می‌بایست خوشحال بود که سیاست‌گذاری نسبتا موفق سیاستگذاران کنترل موالید در دیار ما از فتاوای شیخ فقید تاثیر نگرفته بود.  

جثه‌ی لاغرش را به خاطر می‌آورم و قیافه‌ی آرام‌اش را و شال سفیدی که به دور کمر روی قبا می‎‌بست. خداحافظی با شیخ بهجت چه بسا خداحافظی با خیلی چیزهای دیگر هم باشد. خداحافظی با نسلی از باطنیان حوزه که گویی از زادن مانند خود عاجزند و جای خود را به فقیهان حرفه‎‌ای، روحانیان دولتی و بنیادگرا داده‌اند. یاد یکی از دوستان‌‌ حوزوی-دانشگا‌هی‌ام افتادم که سخت مرید شیخ بهجت بود. عکس‌اش را دیدم این اوخر در رجا نیوز که معمم شده، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات در دانشگاه امام صادق شده و فحش‌نامه‌ای نوشته علیه مسیح مهاجری به این جرم که علیه مفاسد و اکاذیب احمدی‌نژاد چیزی گفته است. با خود گفتم اگر روحانیان دانشگاه رفته و باطنی دیده‌ی ما این‌گونه از کار در می‌آیند و علی الحوزة العلمیة السلام.

خدا کند از دل حوزه‌ی ما قرنی یک سید علی قاضی یا شیخ بهجت در آید. قم بدکی نیست از برای پرورش باطنیان، خیلی چیزها، از جمله تحجر و بنیادگرایی و استبداد دینی، اگر بگذارد.  

ياسر ميردامادی@ 12:08 PM | لينک | نظر (5) | ترک‌بک (0)